Over Juf Anke

Leuk dat je mijn site bezoekt! Ik ben Anke van Boxmeer, leerkracht van een kleutergroep in Sint-Michielsgestel. Sinds 2005 deel ik lesmateriaal op jufanke.nl. Ik wil hiermee inspireren en enthousiasmeren. Daarnaast ben ik werkzaam als educatief auteur voor Kleuteruniversiteit, Praxisbulletin en Lemniscaat. Dit doe ik samen met Els. In 2017 verscheen ons eerste eigen boek: Spelen met prentenboeken!


Tips voor de dagindeling bij kleuters

Een dag in een kleutergroep

Help, je krijgt kleuters, maar hebt nog nooit een kleutergroep gedraaid! Of je zit even met je handen in het haar omdat je niet weet hoe je het dit jaar aan wilt gaan pakken.
Misschien ben je gewoon benieuwd naar de werkwijze van een ander en wil je nieuwe ideeën op doen?
Om welke reden je hier ook bent, hier vind je ideeën en tips rondom de dingen die dagelijks in een kleutergroep aan bod komen.

Mijn beschrijving begint bij de inrichting van het lokaal, daarna de binnenkomst in de klas en eindigt bij het naar huis gaan. Alles, nou ja, bijna alles ;), wat daar tussenin gebeurt wordt ook beschreven.

Een eigen plek voor de kleuter
Denk er, voordat je je klas inricht, over na of je de kleuters allemaal een eigen plekje aan tafel wilt geven. Kan dit met de ruimte in je lokaal? Vind je dit prettig? Heb je hier een bedoeling bij? Lunchen de kinderen bijvoorbeeld aan hun tafel of heb je zoveel tafels niet nodig? Bedenk hierbij dat het voor de (motorische) ontwikkeling van kleuters heel belangrijk is om ze zoveel mogelijk op de grond te laten spelen!
Zet de tafels in groepjes neer en hang iets herkenbaars boven de tafel of zet iets op elk groepje.
In mijn klas hing boven elk groepje een badpuff. Deze hadden verschillende kleurtjes. Zo had ik het blauwe groepje, het groene groepje, het gele groepje etc.

Toen ik vanwege het alarm geen dingen aan het plafond mocht hangen, vond ik bij de Action leuke dierenplacemats. Nu had ik een groepje tijger, groepje beer, groepje schildpad... Op deze placemats stonden leuke (nep)bloemen.
Inmiddels zijn de placemats vervangen door siliconen dierenonderzetters van AliExpress. Ook hier staat een vrolijk bloemetje op.

groepjes maken kleuters, idee

groepjes kleuters

groepjes kleuters

Wanneer je geen vaste groepjes maakt, hebben de kleuters alleen een eigen stoel of bankjes waar ze in de kring op kunnen zitten. De eetmomenten zijn in dit geval in de kring. Op de stoel kun je een sticker plakken met de naam van het kind of zijn symbooltje dat hij ook gebruikt bij het werkbord.
Wat handig is, als je op een gegeven moment uit je hoofd weet wie welk symbooltje heeft, zie je 's morgens of na het buiten spelen snel welk kind nog niet binnen is.

Tip! Scan de stickers die je gebruikt in. Zo kun je ze eindeloos vaak gebruiken, bijvoorbeeld bij het maken van naamkaartjes in Word, voor het maken van een computerlijst, een namenlijst etc.

De inrichting van het lokaal
Een leeg lokaal en heel veel spullen. Hoe ga je dat doen? Hier geef ik je enkele tips voor de inrichting.
* Maak hoeken (bouwhoek, speelhoek) door kasten dwars op de muur te zetten. Leg er een vloerkleed in. Vooral bij een huishoek is het leuk als deze afgebakend is, zodat de kinderen het gevoel hebben dat ze tussen muren zitten.
* Zet open kasten die dwars op de muur staan zo neer dat je er niet meteen in kijkt als je binnenkomt. Het is rustiger om tegen de achterkant van een kast aan te kijken.
* Prop de kasten niet te vol. Twee kisten op elkaar is het maximum. Wanneer je stapelt, zul je zien dat kinderen de onderste kisten nooit pakken. Ze zien niet wat erin zit en het is niet handig om de kist te pakken. Heb je veel materiaal, sla het dan liever buiten je lokaal op en wissel af en toe.
Ik heb één kast met het knutselmateriaal in mijn lokaal, één kast met taal- en gezelschapsspelletjes en één kast met rekenmateriaal. Verder staat er nog een oude kast met hamertje tik, blokken, poppenhuismeubels, de knikkerbaan en Scope. Ik heb mijn materiaal kritisch bekeken en veel weggedaan. Wat ik echt waardevol vond, is gebleven.
* Kleed je lokaal gezellig aan door planten (echte!) op de kasten of vensterbank te zetten. Planten geven een huislijke sfeer én zijn goed voor de gezondheid. Weetje: Het is op kantoor bewezen dat werknemers minder vaak ziek zijn als er veel planten in hun werkruimte staat.
* Zet een klein tafeltje bij de deur, met daarop een mee-naar-huisbak en een afmaakbak. De vuilnisbakken kun je hieronder zetten.
* Maak een grote zeeppomp leeg en doe daar de kleuterlijm in. De kinderen kunnen hun lijmpotjes zelf vullen. En ja, het is soms aantrekkelijk om er te veel in te doen, maar over het algemeen gebeurt dit maar één keer.

* Houd altijd in je achterhoofd: less is more! Kijk regelmatig je lokaal rond en haal weg wat overbodig is. Te veel rommel, spullen die scheef liggen, te veel kleur, ze geven allemaal prikkels.
* Kruip eens op kleuterhoogte door je lokaal. Hoe ziet het lokaal eruit voor de kinderen die er de meeste tijd in doorbrengen? Kunnen ze alles goed zien, kunnen ze alles goed vinden in de kasten? Hebben ze overzicht over het lokaal?
* Zorg voor voldoende ruimte om op de grond te spelen. Dit is belangrijk voor de motorische ontwikkeling van kleuters. Haal overbodige tafels dus weg. Zorg eventueel voor kleine matjes die de speelplek van het kind afbakenen en die gewoon fijn zijn om op te zitten.
* Gebruik je huishoek ook als themahoek. Haal hem regelmatig leeg en richt hem in in het thema, bijvoorbeeld een kasteel bij het thema 'ridders' en een restaurant bij het thema 'eten'.
* Zorg voor een rijke leeromgeving. Hang cijfers en letters op. Zorg voor een getallenlijn of getallenposter en verspreid getallen door het lokaal. Hang bijvoorbeeld bij drie plantjes het cijfer drie en bij vijf boeken op de plank het cijfer vijf.
telposter kleuteruniversiteit

Typ of schrijf de namen van de hoeken uit en hang deze kaartjes bij de hoeken. Niet dat de kinderen dit kunnen lezen, maar ze zien de letters en ontdekken dat deze je iets vertellen.
* Maak een gezellig leeshoekje met leuke kussentjes erin en de boeken die het laatst voorgelezen zijn.
* Heb je lelijke, oude kasten, lelijke stukken muur e.d., koop dan een leuk kleed of doek en hang het erop/ overheen.


Een doek over een schot met daarachter een hele oude kast, die niemand op deze manier ziet!

De kleuters komen binnen
De schooldag begint, de kleuters komen binnen. Kies je ervoor om de ouders wel/niet mee naar binnen te laten komen? Mogen de ouders ook de klas in of nemen ze in de gang of op het schoolplein afscheid van hun kind?
Bij mij mogen de kleuters samen met hun (groot)ouders of medewerker van de VSO binnenkomen. Iedereen heeft een eigen plekje aan tafel. Hierop zet ik een werkje klaar, het inloopwerk. Ik ben heel blij met dit inloopwerk! Doordat de kinderen meteen iets kunnen gaan doen, verloopt het afscheid nemen een stuk soepeler. De kinderen hoeven niet in de kring te gaan zitten wachten tot iedereen er is, ze kunnen meteen aan de slag en hebben de kans om met elkaar te kletsen.
Ik heb hierdoor tijd om de ouders kort te spreken en alle kinderen even te zien en begroeten. Daarbij is het inloopwerk superhandig voor het behalen van mijn doelen! Ik maak namelijk een bewuste keuze in de werkjes die ik neerzet. Een rijmkist die anders nooit uit de kast gepakt wordt, elke week een motorische activiteit, constructiemateriaal, een opdracht waarbij de kinderen hun fantasie moeten gebruiken ... Ik kies altijd werkjes uit die passen bij het thema. Omdat ik vijf groepjes in mijn klas heb en de werkjes rouleren, hebben alle kinderen aan het eind van de week alle werkjes gedaan. Hierdoor hebben ze meer vrijheid tijdens de werkles. Die staat bij mij echt in het teken van spel en spelen!

In de kring
Groepje voor groepje komen de kinderen in de kring zitten. Ik vraag ze voor hun groepstafel te gaan zitten, dat is efficiënt en het duurt niet te lang (sommige kinderen kunnen niet kiezen waar ze willen zitten en blijven maar twijfelen. Ook leidt zelf kiezen soms tot ruzies en verdriet of juist veel te veel gezelligheid). In de kring kijken we welke dag het is en wat we deze dag gaan doen. Hierna volgt een activitiet waar ik een doel mee heb. Denk aan rekenen, taal, muziek, een motorische activiteit, Engels of een sociaal-emotionele activiteit. Wij maken hierbij gebruik van de projecten van Kleuteruniversiteit.

Soms is een activiteit meer geschikt voor een kleinere groep kinderen. In dat geval maak ik een kleine kring. De andere kinderen gaan zelfstandig aan het werk. Ze kiezen een werkje dat ze aan hun tafel kunnen doen. Dat is voor mij het rustigst.

Aan het werk
In mijn lokaal hangt een werkbord. Een 'Arbeid naar keuze' bord. Een leerling uit groep 4 vroeg me laatst wat dat betekent. Tja, een beetje ouderwets klinkt het wel! Op dit bord hang ik afbeeldingen en foto's van de werkjes die de kinderen kunnen doen en de hoeken waar ze in mogen spelen. Elke week varieer ik hierin, met vaak een doel in mijn achterhoofd. Met welke werkjes en in welke hoeken kan ik dit doel bereiken? Wat past bij het thema?
Op de onderste rij van het bord hang ik de verplichte opdrachten. Dit is er meestal maar één. Ik wil dat de kinderen vooral spelen vanuit intrinsieke motivatie en probeer de hoeken zo in te richten dat ze er zélf voor kiezen.
Op mijn groepstafels liggen onderzetters van dieren. Ik heb een groepje hond, een groepje kikker enzovoorts. Ik bepaal aan welke tafel de kinderen de verplichte opdracht het best kunnen doen en hang een afbeelding van dit dier op het werkbord, bij de afbeelding van de verplichte opdracht. Zo weten de kinderen waar ze moeten gaan zitten.

kleuters werken spelen Juf Anke

De kleuters pakken hun symbooltje en kiezen wat ze willen doen. Ik ben echt voor het spel, dus in mijn groep wordt heel veel gespeeld. Kinderen mogen ook gerust een hoek meerdere keren achter elkaar kiezen. Het spel wordt zo alleen maar uitgebreid en zo niet, dan voeg ik iets toe. En natuurlijk, als de hoek heel populair is, houd ik een schema bij, zodat iedereen de kans krijgt om er te spelen.
Het spel in mijn hoeken is altijd anders. Zo wordt er in de bouwhoek een circuit gemaakt bij het thema de autocoureur, verschijnen er raketten als we het over de ruimte hebben en een voetbalstation bij het thema sport. Hetzelfde geldt voor dat wat de kinderen maken met het constructiemateriaal. Sterren van K'nexx voor Kerst, racewagens van Clics voor de autocoureur en een staf van Clics voor Sinterklaas.

Na de werkles evalueren we kort. Wat heb je gedaan? Hoe ging het samenwerken? Ik laat bijzondere werkjes of mijlpalen van kinderen aan de groep zien en vertel welke mooie dingen ik heb zien gebeuren.

Wanneer we 's middags weer werken, hoeven kinderen die verder willen spelen niet alles op te ruimen. Dat doen we later wel. Bovendien mogen bouwwerken en constructiewerkjes bij mij blijven staan. We ruimen ze op als de werkster komt ;). De kinderen zijn er vaak trots op en zetten er hun naamkaartje bij. Ook maak ik regelmatig foto's die ik naar de ouders stuur of ophang in het lokaal ter inspiratie.

Tip voor naamkaartjes: Scan een stickervel met symbooltjes in naar een PDF bestand. Nu kun je de symbooltjes overal gebruiken waar je maar wilt en hoef je geen dure stickervellen bij te bestellen!


Naamkaartjes voor de kinderen, met ingescande afbeeldingen

Enkele werkvormen die ik tegengekomen ben:

Spelen is belangrijk! Ter overdenking ...

Spelen is een spontane activiteit. Kinderen spelen uit zichzelf. Spelen doe je niet in opdracht.
Vergeet niet dat kleuters ruimte nodig hebben om echt te 'kleuteren', om lekker kind te zijn. Om te spelen, te expirimenteren, te herhalen (vier keer achter elkaar in de bouwhoek is niet erg!).
Wanneer je werkt vanuit je eigen interesse en betrokken en gemotiveerd bent, leer je het meest. Mag een kind wanneer het uitgespeeld is, opruimen en wat anders kiezen? Mag een kind zelf bepalen wat het wil gaan spelen?
Kijk goed naar het spel van het kind en laat het duren zolang het goed gaat. Een hele werkles hetzelfde moeten is niet goed voor het spel.

Natuurlijk hebben de kinderen ook sturing nodig, moeten ze ook leren werkjes te doen die ze misschien minder leuk vinden en moeten ze een bepaald aantal minuten met een werkje bezig kunnen zijn (een 4 jarige kan 15 min. spelen, een 6 jarige 30 min.).
Bedenk goed hoe je dit wilt organiseren en wat jij van de kinderen verwacht.

Fruit eten
Tijd voor pauze! Waar wil je dat de kinderen hun fruit en drinken hebben staan? In één van mijn klassen zat alles in een grote bak. De hulpjes haalden deze bak en zetten hem in de kring.
Op dit moment zit het fruit gewoon in de rugzakken die in de gang hangen.
Waar eten de kinderen? In de kring (gevaar voor het omstoten van bekers, maar wel gezellig!) of aan de eigen tafel?

Ik laat de kinderen zo'n tien minuten lekker eten en wat kletsen. Daarna lees ik voor en eten de kinderen die nog niet klaar zijn rustig door.

Samen lunchen
Wij hebben een continurooster. Alle kleuters eten dus op school. Dat was even wennen, maar het gaat best goed. De kleuters krijgen minimaal een half uur om te eten. Ze eten in stilte, zodat er even een rustmoment is en zodat ik zelf ook kan eten. Wanneer ik klaar ben, lees ik voor.
Na een kwartier mogen de kinderen die klaar zijn met eten naar buiten. Daar is een vrijwiligster die surveilleert. De kinderen die niet klaar zijn, blijven rustig zitten. Ondertussen poets ik de tafels en veeg de vloer. Na weer een kwartier zijn de meeste kinderen wel klaar. Ik heb dan een kwartier pauze met het team en mijn collega is samen met de vrijwilligster buiten. Na een kwartier gaat mijn collega naar binnen. Zij heeft dan pauze met de collega's die surveilleerden bij de pauze van groep 3 tot en met 8. Dit zijn vaak de directeur, zorgcoördinator en concierge.
Onze pauzes wisselen we om. De ene keer heb ik pauze met het team, de andere keer mijn collega. De vrijwilligster is op school tot wij allebei pauze hebben gehad.

Na de lunchpauze en het buiten spelen gaan we naar binnen om nog even te werken. We sluiten af met een korte kringactiviteit (Engels, levensbeschouwing of een motorische activiteit).

Naar huis
Probeer de dag rustig af te sluiten. Even weer met z'n allen in de kring of aan tafel zitten. Vraag wat de kinderen vandaag leuk gevonden hebben of wat ze nog gaan doen. Zing een liedje of herhaal een spelletje. Gehaast naar huis gaan is nooit fijn.

Routineliedjes voor kleuters

Start je voor het eerst je eigen kleutergroep? Of ben je voor een volgend schooljaar op zoek naar eens wat andere dagelijkse liedjes? Hier vind je liedteksten en verwijzingen naar cd's / websites met routineliedjes.

Routeineliedjes van Kleuteruniversiteit

Voor Kleuteruniversiteit schreef Liesbeth van den Berg-Hermsen dertien routineliedjes.
--> Bekijk ze hier

Routineliedjes in Zinglish

Ook in Zinglish, de liedbundel van Sanne Ramakers, Marlijn van Kempen en Jeroen Schipper, staan routineliedjes. Zowel in het Nederlands als in het Engels.

Routineliedjes van Schatkist

Op de cd van de kleutermethode Schatkist staan liedjes bij de thema's door het jaar heen. Naast deze themaliedjes staan er ook leuke routineliedjes op de cd, zoals een gezellig opruimlied en een liedje voor de dagen van de week. De cd is ook zonder dat je de methode gebruikt leuk om te hebben.
De bladmuziek en liedteksten staan in het Li-la-liedjesboek van Schatkist.

Verschillende routineliedjes, alleen tekst

Liedjes bij binnenkomst
Goedemorgen allemaal,
hebben jullie lekker geslapen?
Goedemorgen allemaal
wat fijn dat jullie er zijn!

Goedemiddag allemaal,
hebben jullie lekker gegeten?
Goedemiddag allemaal,
wat fijn dat jullie er zijn!
(Bron: Piramide cd)

Goedemorgen allemaal,
wij zitten hier samen,
heel gezellig bij elkaar
lekker werken en fijn spelen
goedemorgen allemaal.

Geef mij je hand
ik wil je vriendje zijn
ik wil met je delen
lachen, huilen, spelen
elke dag, elke dag,
elke dag
(op de wijs van 'Geef mij je hand, geef mij ze allebei')

Bij ons in de kleuterklas
kun je heel veel leren
plakken knippen schilderen
alles mag je proberen 
maar om 12 uur dan
zegt de juffrouw vlug
allemaal naar huis toe
kom vanmiddag maar weer terug

Liedjes en versjes bij de kalender
Toetjesweek
Bert Beer heeft soms een toetjesweek
want hij houdt erg van zoet
dus weet je weat die bruine beer
elk jaar een weekje doet?

Dan eet hij maandag ijsjes
op dinsdag chocola
op woensdag eet hij slagroom
op donderdag wat vla

Op vrijdag stopt hij dan nog
zeven taartjes in zijn maag
op zaterdag wat honing
want dat lusten beter graag

Maar zondag wil hij - vaste prik
geen zoete toetjes meer
dan ligt hij kreunend in zijn bed:
zijn héle buik doet zeer!

Kijk nu eens naar de kalender
Kijk nu eens naar de kalender
luister goed, ik heb een vraag
wie zou mij kunnen vertellen
welke dag is het vandaag?
Is het maandag, dinsdag woensdag
is het donderdag ja of nee?
Vrijdag, zaterdag of toch zondag?
Wie o wie heeft een idee?

Welke dag is het vandaag?
Welke dag is het vandaag?
Dat is ook voor ons de vraag.
Maandag, dinsdag, woensdag,
donderdag, vrijdag, zaterdag of weer zondag?
Welke dag is het vandaag?
Dat is ook voor ons de vraag.

De week rond
Maandag naar school, hoi!
Dinsdag naar school, hoi!
Woensdag naar school, maar 's middags zijn we vrij.
Donderdag naar school, hoi!
Vrijdag nog een keertje
zaterdag en zondag zijn wij vrij.
Vrij om te voetballen, vrij om te fietsen
vrij om te spelen of zomaar wat te nietsen
maandag gaan we lekker weer naar school en dat is fijn
leuk om met je vriendjes in de klas te zijn.
(Bron: Schatkist)

Liedjes voor de fruitkring
Samen eten, hip hap hop
Pak je fruit en eet het op...
smikkel smakkel lekker
stop het in je mond,
smikkel smakkel lekker
eten is gezond!

Samen drinken, hip hap hop
Uit een beker of een mok...
smikkel smakkel lekker
stop het in je mond,
smikkel smakkel lekker
drinken is gezond.
(Bron: Piramide-cd)

Smakelijk eten, smakelijk drinken
hap, hap, hap,
slok, slok, slok,
dat zal lekker smaken, dat zal lekker smaken
eet maar op, drink maar op

Pak je beker en je fruit,
samen gaan we eten.
Stukje appel of banaan,
mag je niet vergeten!

Stilte- en opruimliedjes
Op de wijs van "Hoedje van papier"
Eén, twee, drie, vier
handen vast en kijk eens hier
vijf, zes, zeven, acht
ik heb al lang gewacht

Luister even
Luister even, luister maar
doe je handen bij elkaar
leg je spulletjes even weg
luister goed naar wat ik zeg

Opruimen
10,10,10,
laat al je vingers zien.
Niet meer lopen niet meer praten,
hou de juffrouw in de gaten.
10,10,10,
laat al je vingers zien.

We gaan opruimen we gaan opruimen
zet het waar het hoort alle spullen soort bij soort
we gaan opruimen we gaan opruimen
ruim de boel maar op!
(Bron: Piramide cd)

1, 2, 3, 4
komt er nog wat van
5, 6, 7
we wachten al zo lang
Zo lang, zo lang
10 vingers lang

Spits nu je oren en maak het even stil
dan kan je horen wat ik vertellen wil
oren om te horen al zijn ze groot of klein
ze kunnen heel goed luisteren
en dat is fijn !
sssssttttttttt

En we ruimen alles op want de klas staat op zijn kop,
een twee drie en werken maar kijk we zijn al bijna klaar.
de poppen in de poppenhoek,
de blokken in de blokkenhoek,
en we ruimen alles op want de klas staat op zij kop
een twee drie en werken maar,
kijk nu zijn we bijna klaar.

Handjes vast, mondjes dicht
neuzen naar de juffrouw
dat is een fijn gezicht.

Liedjes bij het naar huis gaan
Ora viva, smakelijk eten tot vanmiddag!
Ora viva, tot vanmiddag trala
Ora viva, lekker spelen tot morgen
Ora viva, tot morgen trala

Hi ho Hi ho
Het werk is weer gedaan
Wij kunnen nu, wij kunnen nu
naar huis toe gaan

Tot morgen, tot morgen
allemaal, allemaal
heel veel plezier,  heel veel plezier
en tot ziens, en tot ziens

Zeg maar dag
(Wijs: Ik heb een tante in Marokko...)
Zeg maar dag met je handje, zeg maar dag (dahag)
Zeg maar dag met je handje, zeg maar dag (dahag)
een fijne middag en tot snel,
morgen zien we elkaar weer wel,
zeg maar dag met je handje zeg maar dag, dag, dag!

Dag, dag, dag, tot de volgende keer,
dan zijn wij er weer.
Tot maandag... (tot dinsdag, tot woensdag etc.)

(Van Bassie en Adriaan)
Dag vriendjes, en vriendinnetjes
dit was het dan alweer.
Dag vriendjes, en vriendinnetjes,
tot de volgende keer maar weer!

Dag, dag allemaal
dag, dag allemaal
het werken/spelen is alweer voorbij
dag, dag allemaal
tot de volgende keer
vanmiddag/morgen zien we elkaar wel weer.
(Bron: Piramide cd)



facebook juf Anke