Thema ruimte | Lesideeën voor kleuters
Kringactiviteiten & projecten
Boekentips!
De mooiste prentenboeken en informatieve boeken voor kleuters over de ruimte.
* Door op een boek te klikken, word je doorverwezen naar Bol. #affiliate
Opening van het thema
(Melk)weg!
Zweef als astronaut door de ruimte en ontdek welke planeet weg is uit de melkweg!
De kinderen gaan met een missiekaart op ruimtemissie en zoeken afbeeldingen van planeten op de speelplaats of in het schoolgebouw. Ze proberen te ontdekken welke planeet ontbreekt en dus weg is.
Projecten van Kleuteruniversiteit
Bij Kleuteruniversiteit vind je projecten over astronauten en de ruimte. Hier mijn favorieten, door Karin en mezelf geschreven.
Hoe word je astronaut?
André de Kleine Astronaut krijgt bezoek. Zijn neefje Max komt logeren en hij wil graag weten hoe je astronaut wordt. Moet een astronaut hoog durven klimmen? Goed kunnen sporten? André de Kleine Astronaut neemt hem mee naar een bijzondere plek en verklapt daar een geheim.
Word ook astronaut en ga mee de ruimte in met André Kuipers, dit project en zijn boek ‘Hoe word je astronaut?‘.
Gratis lessuggesties van Lemniscaat
Voor uitgeverij Lemniscaat schrijven Karin en ik regelmatig les- en spelsuggesties voor op school en thuis bij hun prachtige prentenboeken. Je downloadt ze gratis op hun site.
Een ster voor iedereen
Op een avond valt er een ster uit de lucht. Beer weet zeker dat die voor hem bedoeld is. Hij gaat op weg om hem aan zijn vrienden te laten zien. Dan ontdekt hij dat de ster steeds mooier wordt als meer dieren hem bewonderen. Wat kan hij nu het beste doen?
Bij dit boek bedachten we spelletjes waarbij sterren centraal staan.
Thuis
In een woordeloos verhaal dat de kracht en schoonheid van Eiland evenaart, vertelt Mark Janssen het verhaal van Moon – een ruimtewezen dat de aarde bezoekt. Een meisje dat hem ziet landen, leidt hem rond door haar thuis: de aarde.
Kringactiviteiten | thema ruimte
Taalactiviteiten
Rijmraket
Leg een (afbeelding van) een raket in de kring en noem een woord waar de kinderen op rijmen. Voor elk juist rijmwoord schiet de raket een stukje ‘omhoog’. Leg eventueel een planeet op enige afstand van de raket en stop met rijmen als de raket de planeet heeft bereikt. Start dan opnieuw met een volgend woord.
De /r/ van raket
Laat de kinderen woorden bedenken met de /r/ van raket vooraan. Geef elk kind een afbeelding van een raket en laat ze met de raket door het lokaal gaan, op zoek naar dingen met de r-klank vooraan.
Lopen op de maan
Vraag de kinderen te doen alsof ze astronauten zijn en oefen hoe een astronaut zich in de ruimte voortbeweegt. Zeg een woord dat met de ruimte / een raket of de astronaut te maken heeft en laat de kinderen het in klankgroepen stappen. Ze stappen zwevend, zoals een astronaut dat op de maan zou doen.
Ik ga naar de ruimte en ik neem mee …
Zeg ‘ik ga naar de ruimte en ik neem mee … een tandenborstel’. Laat het kind dat naast jou zit dit herhalen en er iets aan toevoegen. Ga op deze manier de kring rond en laat elk kind iets bedenken. Lukt het de groep om alles wat is gezegd te onthouden?
Rekenactiviteiten
Raket lanceren
Oefen het terugtellen vanaf verschillende getallen door een speelgoedraket te lanceren. Bij ‘nul’ mag een kind de raket omhoog laten schieten.
Zwaar en licht
In de ruimte wordt alles gewichtloos. Laat de kinderen verschillende voorwerpen vergelijken op gewicht met een balansweegschaal en oefen de begrippen zwaar en licht.
Minimale bepakking
Op een ruimtereis kun je niet te veel meenemen. Er is beperkte ruimte in de raket. Verzamel vijf voorwerpen die verschillen in grootte. Laat de kinderen ze seriëren, van groot naar klein, en bepalen welk voorwerp het kleinst is. Het kleinste voorwerp kan mee op ruimtereis. Leg opnieuw vijf voorwerpen neer en laat de kinderen weer bepalen wat het kleinst is en mee kan in de raket. Ga zo verder.
Liedjes & versjes | thema ruimte
Liedjes
Ra, ra, wie ben ik?
Door: Toontje Hoger Muzieklessen
Ra, ra wie ben ik?
Wie ben ik? Wie ben ik?
Ra, ra wie ben ik? Wie ben ik?
Ruimtepakken aan!
We gaan nu naar de maan.
Druk maar op de knop.
Kijk we stijgen op!
Wie ben ik?
(Raden en roepen: Astronaut)
De planeten draaien om de zon
Op de wijs van ‘De wielen van de bus’
De planeten draaien om de zon,
om de zon, om de zon.
De planeten draaien om de zon
en wij kennen er negen.
Mercurius, Venus, Aarde, Mars,
Jupiter, Saturnus,
Uranus, Neptunus en Pluto ook
en dat zijn ze alle negen.
Op de Aarde wonen wij,
wonen wij, wonen wij.
Op de Aarde wonen wij
en kijken naar de maan.
Onze Maan is grijs en koud,
grijs en koud, grijs en koud.
Onze Maan is grijs en koud
en zit ook vol met kraters.
Astronautje, astronautje
Op de wijs van ‘Helikopter’
Astronautje, astronautje mag ik met je mee omhoog?
Hoog in de ruimte wil ik wezen, hoog in de ruimte wil ik zijn.
Astronautje, astronautje, vliegen is pas fijn!
Versjes
Ik word later …
Ik heb mijn raket
in de tuin gezet.
Een druk op de knop
we stijgen op.
Momentje maan,
ik kom eraan.
En ben ik dan eenmaal boven
boven op de maan,
dan doe ik voor jou
alle sterren aan.
Wie woont er op de gele maan?
Wie woont er op de gele maan?
Een koning met een zwarte zwaan?
Een monstertje met rode hoed?
Een draakje met een gekke snoet?
Een wobbel – wabbel – wiebelspook?
Ik weet het wel! Weet jij het ook?
Ik droomde in bed
Ik droomde in bed
van een raket
hij stond op het balkon.
Ze riepen me: ”Hee!
Stap in, je mag mee!”
Het aftellen begon:
10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0
We stegen op
met heel veel gebrul.
’s Avonds voor het slapengaan
’s Avonds voor het slapengaan
kijk ik even naar de maan.
En de maan die kijkt naar mij
en we lachen allebei.
’s Avonds voor het slapengaan
trek ik mijn pyjama aan.
De pyjama trekt aan mij
en we lachen allebei.
’s Avonds voor het slapengaan
ga ik voor de spiegel staan.
In de spiegel zie ik mij
en we lachen allebei.
Ideeën voor de hoeken & spelinloop
Themabundel De ruimte
Deze digitale download van 70 pagina’s bevat 6 activiteiten / spellen in het thema ‘de ruimte’ om in te zetten tijdens de spelinloop, de speel-/werktijd, het werken met groepjes kinderen, specifieke begeleiding en meer.
De themabundel bevat de volgende spellen: sterrenbeelden, raketten lanceren, ruimtewezens, ruimtereis, ruimteobservatie en rol en bedek.
Figurovorm opdrachtkaarten
Deze digitale download bevat 14 opdrachtkaarten in het thema ‘de ruimte’ om in te zetten tijdens de spelinloop, de speel-/werktijd, het werken met groepjes kinderen enzovoorts.
De opdrachtkaarten zijn op verschillende niveaus uitgewerkt, oplopend in moeilijkheid.
Inrichting van de hoeken
Astronauten op ruimtemissie – spelhoek
Richt een ruimtehoek in. Maak met de kinderen een raket waar ze in kunnen, bijvoorbeeld van het materiaal Crazy Forts, van een tafel met papieren kegel erop (de punt van de raket) of van karton. Tip! Zaag in het karton met de zaagjes van Makedo.
Aliëns op aarde! – spelhoek
In het lokaal van onze andere kleutergroep is een ufo geland! De kinderen hebben deze met de leerkracht gemaakt. Ze spelen als ruimtewezens in en om de ufo. Maak hiervoor hoofdbanden met aliën hoofden en leg gekke verkleedkleding klaar (denk aan carnavalskleding met veel zilver, goud en glitters). Er is ook een onderzoeksstation waar onderzoek kan worden gedaan naar buitenaards leven.
Op de planeet – verteltafel / speeltafel
Maak een planeet door een zwarte vuilniszak op een tafel te leggen. Leg hier wat speelzand en stenen op. Geef de kleuters een flink stuk behangpapier waar ze het heelal op verven.
Laat de kinderen ruimtewezens kleien. Geef de ruimtewezens een plek op de planeet in de klas. Laat enkele kinderen een ruimtestation of maanwagentje maken van bijvoorbeeld lego. Laat op een tablet of het digibord zien hoe zo’n wagentje eruit ziet. Zet de wagentjes ook op de planeet.
Als de eerste astronaut met zijn raket komt, wordt er een vlag geplant.
In de ruimte
Hang boven de themahoek of elders in het lokaal planeten op (stukken karton of stevig papier die door de kinderen zijn geverfd).
Bouwhoek – raketten
Laat de kinderen een raket in de bouwhoek maken. Hang foto’s van raketten op ter inspiratie.
Op de middelste foto hebben de kinderen planeten gemaakt en er de namen van de planeten bij geschreven.
→ Bouwvoorbeelden voor een raket van blokken vind je in het blok ‘downloads’
Thematafel
Op onze thematafel staan boeken over de ruimte en er staat een dienblad met zand waar de kinderen mee mogen spelen. Er omheen staan allerlei leuke ruimte-speelfiguren om te gebruiken bij het spel.
Planeten verven
Hang op het verfbord voor de verandering eens ronde vellen papier op (uitgeknipte cirkels) in plaats van rechthoekige. Wij vervingen de plakkaatverf voor waterverf. De kinderen versierden de ronde cirkels: planeten.
(Kinetisch) zand
Tover de zandtafel om tot maanlandschap. Voeg allerlei stenen en goudklompjes toe en maak propjes van aluminiumfolie. Leg er een zeef en trechter bij. Zorg voor kleine bakjes waarin de kinderen kunnen sorteren. Aan één bak met zand voegden wij stoepkrijt toe om te zeven en zo gekleurd zand te maken. Aan een andere bak voegden we kleine speelfiguren passend bij de ruimte toe. Denk ook aan glow-in-the-dark sterren als makkelijk te verkrijgen toevoeging. Papieren borden zijn leuk om naast of in het zand te leggen, dit zijn planeten.
Spelinloop
Denk bij de spelinloop aan het materiaal dat je vast in je klas hebt, zoals het constructiemateriaal, klei, loose parts en ontwikkelingsmateriaal en bedenk hier opdrachten mee die bij het thema passen. Gebruik verder opdrachten van een methode voor voorbereidend schrijven zoals Krullenbol. Deze methode heeft speelse oefeningen op thema.
Ruimtewezens
Laat de kinderen ruimtewezens maken van kleine blokken, klei of loose parts zoals houtschijven en ijslollystokjes. Gebruik grote wiebelogen als basis.
Raketten, sterrenbeelden en ruimtewezens
Bij de downloads op deze pagina vind je onderstaande spellen om in te zetten tijdens de spelinloop. Printen, soms knippen en lamineren & klaar!
Constructiemateriaal – raketten
Maak een raket van clics of lego, bouw een raket met kapla … Laat de kinderen bedenken hoe zij een raket kunnen maken en hang foto’s op ter inspiratie.
Scherpe tanden
Teken ruimtewezens met een grote, open bek op een vellen papier. Laat de kinderen de bek opvullen met scherpe tanden door er driehoekige mozaïekfiguren (in een patroon) in te leggen.
Hamertje Tik
Bevestig ruimte-achtergronden op Hamertje Tik planken en laat de kinderen er iets op timmeren, bijvoorbeeld een raket, ufo of ruimtewezen. Leuke achtergronden vind je als kleikaarten bij de downloads op deze pagina.
Beeldende activiteiten | thema ruimte
Ruimtewezens kleien
Laat de kinderen ruimtewezens kleien. Geef de ruimtewezens een plek op de planeet in de klas. Deze planeet is gemaakt van een zwarte vuilniszak waar wat speelzand en stenen op liggen. De achtergrond is een flink stuk behangpapier waar de kleuters zelf het heelal op geverfd hebben.
Ruimtewezen verven
De kinderen verven een ruimtewezen op het verfbord. Hang afbeeldingen van ruimtewezens op of laat deze op een tablet zien, zodat de kinderen weten wat een ruimtewezen is.
Raket – knippen en plakken
Geef de kinderen restpapier en laat hen zelf een raket knippen en plakken.
Raket – ruimtelijk
Beplak een wc-rol met gekleurd papier. Vouw een rond vouwblaadje tot een kegel door het tot de helft in te knippen en om te vouwen. Plak de kegel (de punt van de raket) op de wc-rol. Versier de wc-rol. Knip linten van crêpepapier en bevestig deze aan de onderkant van de raket.
Ruimtewezen – papier scheuren
Print een kleurplaat van een ruimtewezen op groot formaat en laat de kinderen het ruimtewezen opvullen met een kleur naar keuze door papier te scheuren.
Raket van blokjes
Laat de oudste kleuters 16 vierkantjes vouwen en uitknippen. Laat ze hiermee een raket leggen en plakken. De jongste kleuters kun je vierkante plakfiguren geven die zij, eventueel op een format, opplakken.
Raket afschieten – wasco en waterverf
Neem een groot vel papier en laat de kinderen hier met wasco op de onderste helft een halve aardbol op tekenen. Boven de aarde tekenen ze een raket. Daarna wordt het werk ingekleurd met waterverf.
Astronaut vouwen
De kinderen vouwen een astronaut. Voor de helm gebruik je twee witte vouwbladen in een klein formaat. Deze vouw je in 16 vierkantjes en je vouwt de hoeken om. Het bovenste vouwblad vouw je dubbel. Voor het gezicht gebruik je een nog kleiner vouwblad.
Voor het pak gebruik je twee witte vouwbladen in een groter formaat. Voor de benen vouw je 16 vierkantjes en hier knip je twee keer een rij van vier af. Deze gebruik je. Voor de mouwen vouw je een vlieger. Hier knip je beide punten af en je knipt hem over de vouwlijn in tweeën. Nu heb je twee mouwen.
Dit ben ik als astronaut
De kinderen tekenen zichzelf als astronaut.
Ruimtewezens
Laat de kinderen een ruimtewezen tekenen met wasco en inkleuren met wasco of waterverf.
Downloads | thema ruimte
Figurovorm ‘de ruimte’
Deze download bevat 14 kaarten op verschillende niveaus om te werken met Figurovorm in het thema ‘ruimte’.
Themabundel ‘de ruimte’
Deze digitale download van 70 pagina’s bevat 6 activiteiten / spellen in het thema ‘de ruimte’ om in te zetten tijdens de spelinloop, de speel-/werktijd, het werken met groepjes kinderen, specifieke begeleiding en meer.
De themabundel bevat de volgende spellen: sterrenbeelden, raketten lanceren, ruimtewezens, ruimtereis, ruimteobservatie en rol en bedek.
Zoekspel (Melk)weg!
Zweef als astronaut door de ruimte en ontdek welke planeet weg is uit de melkweg!
De kinderen gaan met een missiekaart op ruimtemissie en zoeken afbeeldingen van planeten op de speelplaats of in het schoolgebouw. Ze proberen te ontdekken welke planeet ontbreekt en dus weg is.
Denktekeningen thema ‘ruimte’
‘Denktekeningen’ zijn tekenopdrachten waarbij de kinderen creatief denken en creatief aan de slag gaan met teken- en kleurmateriaal. Ze zien een afbeelding die hen in eerste instantie doet denken aan iets bekends: de maan, een ster of een planeet, maar … dit is het niet! De kinderen bedenken wat het dan wel kan zijn en tekenen dit. Hierbij moeten ze ook rekening houden met de ruimte op het papier en de manier waarop het voorwerp is gepositioneerd. Ze mogen hun blad draaien. Lukt het de kinderen om los te komen van vaste denkpatronen en hun eigen idee op papier te krijgen?
Variatie: Laat de kinderen hun creatie uit allerlei soorten papier en stof knippen en op het tekenblad plakken. Voeg kosteloos materiaal toe zoals stukken kurk, kroonkurken, draad, veren en wiebelogen.
Ruimte rad
De kinderen draaien aan het rad, zien een afbeelding en zoeken de bijbehorende afbeelding op een ‘bingokaart’. De download bevat een opdracht waarbij de juiste contour wordt gezocht en een opdracht waarbij dezelfde beginklank of letter wordt gezocht.
Rijgfiguren ruimte
Print rijgfiguren naar keuze, knip ze uit, lamineer ze en maak met een perforator gaten in de figuren, op de plek van de voorgedrukte gaten. Let op! Print de rijgfiguren met de afdrukinstelling ‘ware grootte’, dan hebben de perforatiegaten de juiste grootte. Zorg voor veters.
De kinderen rijgen een veter door de gaten van het rijgfiguur.
Kleimatten ruimtewezens
Vergroot de kleimatten naar A3 formaat en lamineer ze. De kinderen kleien ruimtewezens / aliens. De download bevat 8 verschillende kleimatten.
Tip! Leg wiebelogen klaar of voeg vingeroogjes toe.
Zwevende raketten – schrijfpatronen
De kinderen laten de raket door de ruimte zweven en oefen de schrijfpatronen.
Rijmen in de ruimte
De kinderen leggen rijmkaarten op de juiste planeet door te rijmen op het woord dat boven de planeet staat afgebeeld. Dit spel kan individueel worden gespeeld of in een kleine groep en met of zonder wedstrijdelement.
Mozaïekvoorbeelden raketten
Ga de ruimte in en leg raketten met mozaïek. De voorbeelden lopen op in moeilijkheid.
Bouwvoorbeelden raketten
Ga de ruimte in en bouw je eigen raket! De voorbeeldkaarten lopen op in moeilijkheid en bevatten ook plattegronden met hoogtegetallen.
Getallenrace – de ruimte
Rol met de dobbelsteen en schiet de raket naar de maan. Oefen het tellen en de getalbeelden op de dobbelsteen zo spelenderwijs.
Dobbelbladen – de ruimte
Verschillende dobbelbladen met het thema ‘ruimte’:
- Dobbel en kleur de sterren.
- Dobbel en kleur alleen de kleinste sterren.
- Dobbel en kleur de getallen
- Dobbel en kleur de sterren met de letter ‘r’
